Thông tư 99/2025/TT-BTC được ban hành nhằm thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC, đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong quá trình chuẩn hóa và hiện đại hóa chế độ kế toán doanh nghiệp tại Việt Nam. Đây không chỉ là sự thay đổi về kỹ thuật kế toán mà còn phản ánh tư duy quản trị tài chính – kế toán theo hướng minh bạch, đồng bộ và hiệu quả hơn.
Đối với doanh nghiệp, việc chuyển đổi sang Thông tư 99 vừa là thách thức, vừa là cơ hội để rà soát, tái cấu trúc hệ thống kế toán – tài chính, nâng cao chất lượng quản trị nội bộ và khả năng tuân thủ pháp luật.
1. Rà soát hệ thống tài khoản và đối chiếu với Thông tư 99
Doanh nghiệp cần tiến hành so sánh, đối chiếu toàn bộ hệ thống tài khoản kế toán đang áp dụng với danh mục tài khoản theo Thông tư 99. Việc này nhằm xác định rõ các tài khoản thay đổi, tài khoản hợp nhất, tách mới hoặc điều chỉnh nội dung phản ánh. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp cần cập nhật lại phần mềm kế toán và quy trình hạch toán cho phù hợp.
2. Cập nhật và ban hành chính sách kế toán nội bộ
Mỗi doanh nghiệp có đặc thù hoạt động riêng, do đó cần xây dựng và ban hành lại chính sách kế toán nội bộ phù hợp với Thông tư 99. Chính sách này phải phản ánh đầy đủ các nguyên tắc mới về ghi nhận doanh thu, chi phí, phân loại tài sản, công cụ dụng cụ và trích khấu hao, đảm bảo thống nhất trong toàn doanh nghiệp.
3. Đánh giá và nâng cấp phần mềm kế toán
Thông tư 99 có nhiều thay đổi liên quan đến kết cấu tài khoản và phương pháp trình bày báo cáo tài chính. Doanh nghiệp cần làm việc sớm với đơn vị cung cấp phần mềm kế toán để cập nhật phiên bản mới, tránh rủi ro sai lệch số liệu hoặc không đáp ứng yêu cầu về biểu mẫu theo quy định.
4. Rà soát hệ thống báo cáo tài chính và thuyết minh
Một số chỉ tiêu trên báo cáo tài chính và nội dung thuyết minh sẽ được điều chỉnh, sắp xếp lại hoặc yêu cầu mức độ minh bạch cao hơn. Doanh nghiệp cần chuẩn bị sẵn các biểu mẫu báo cáo tài chính phù hợp với Thông tư 99, đảm bảo việc lập và trình bày báo cáo được chính xác, nhất quán.
5. Đào tạo và tập huấn cho đội ngũ kế toán
Việc chuyển đổi chế độ kế toán không chỉ là trách nhiệm của kế toán trưởng mà cần sự phối hợp của toàn bộ nhân sự liên quan. Doanh nghiệp nên tổ chức các buổi đào tạo nội bộ, cung cấp tài liệu hướng dẫn, bảng so sánh tóm tắt giữa Thông tư 200 và Thông tư 99 để nhân sự dễ dàng tiếp cận và áp dụng.
6. Phối hợp với kiểm toán và cơ quan thuế
Làm việc sớm với đơn vị kiểm toán độc lập hoặc cơ quan thuế giúp doanh nghiệp nắm rõ định hướng áp dụng Thông tư 99, hạn chế rủi ro sai sót trong giai đoạn đầu. Điều này đặc biệt quan trọng với các doanh nghiệp có doanh thu lớn, hợp đồng dài hạn hoặc nhiều giao dịch liên kết.
7. Hoàn thiện quy trình kiểm soát nội bộ kế toán
Khi chế độ kế toán thay đổi, các quy trình phê duyệt chứng từ, hạch toán, đối chiếu và soát xét cũng cần được rà soát, cập nhật. Việc củng cố hệ thống kiểm soát nội bộ sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu sai sót, gian lận và đảm bảo tính tuân thủ trong quá trình chuyển đổi.
8. Rà soát hợp đồng, chứng từ và hóa đơn
Thông tư 99 có những điểm mới liên quan đến ghi nhận doanh thu, chi phí, tỷ giá và các khoản phải thu – phải trả. Doanh nghiệp cần đảm bảo hợp đồng, chứng từ và hóa đơn phản ánh đúng bản chất giao dịch, tránh rủi ro về thuế và pháp lý trong quá trình áp dụng chế độ kế toán mới.
9. Chuẩn bị kế hoạch chuyển đổi số dư đầu kỳ
Trước thời điểm Thông tư 99 có hiệu lực, kế toán cần xác nhận số dư các tài khoản, lập bảng chuyển đổi sang hệ thống tài khoản mới. Đây là bước then chốt để đảm bảo tính liên tục và chính xác của số liệu kế toán giữa hai kỳ áp dụng.
10. Lập kế hoạch chuyển đổi chi tiết và phân công trách nhiệm
Doanh nghiệp cần xây dựng lộ trình chuyển đổi cụ thể, phân công rõ trách nhiệm cho từng bộ phận liên quan như kế toán, CNTT, kiểm soát nội bộ và ban lãnh đạo. Kế toán trưởng đóng vai trò trung tâm trong việc điều phối, giám sát và báo cáo tiến độ thực hiện.
Thông tư 99 – Cơ hội nâng cấp hệ thống tài chính – kế toán
Thông tư 99/2025/TT-BTC không đơn thuần là sự thay đổi về mặt kỹ thuật kế toán, mà còn là cơ hội để doanh nghiệp tái cấu trúc hệ thống tài chính – kế toán, nâng cao năng lực quản trị và từng bước tiệm cận các chuẩn mực hiện đại. Doanh nghiệp chủ động chuẩn bị và chuyển đổi bài bản sẽ không chỉ tuân thủ tốt quy định pháp luật mà còn tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững trong dài hạn.
